FELIX VAN GROENINGEN OVER BELGICA

“Pas door risico’s te nemen, maak je een film waar je fier op bent”

Felix Van Groeningen

Wie film en Gent in één zin gebruikt, komt onvermijdelijk uit bij Felix Van Groeningen (38). De geboren stroppendrager heeft nu ook eindelijk een film gemaakt over dé hotspot van het Gentse nachtleven, de Charlatan. Met Belgica steekt hij nog een laatste keer een dikke middenvinger uit naar het Vlaamse filmpubliek, voor hij op Amerikaans avontuur vertrekt. “Gaandeweg heb ik mij gerealiseerd dat deze film misschien niet voor iedereen zal zijn.”

Het is een miezerige avond in Brussel, wanneer ik half verkleumd Hotel Le Berger binnenstrompel. Een kleine week voor de Vlaamse première van Belgica heb ik een half uurtje kunnen versieren met regisseur Felix Van Groeningen op een volgepropte persdag. Van ’s ochtends vroeg zit hij er al en ik ben als allerlaatste aan de beurt. De vermoeide blik in Felix’ ogen doet me het slechtste verhopen, maar niets is minder waar. “Belgica was een vree stevige shoot, ik ben nog nooit zo kapot geweest. Een lange persdag kan ik dus wel aan”, zegt hij met een sappig Gents accent.

FVG

Regisseur Felix Van Groeningen (Gent, 01/11/1977) volgde een opleiding Audiovisuele Kunsten aan het KASK, waar hij in 2000 afstudeerde. Na debuutfilm en doorbraak Steve + Sky (2004) volgden ondertussen al vier films: Dagen zonder lief (2007), De helaasheid der dingen (2009), The Broken Circle Breakdown (2012) en nu dus ook Belgica. Van Groeningen sleepte al heel wat prijzen en festivalnominaties in de wacht, maar de Oscarnominatie voor The Broken Circle Breakdown steekt daar met kop en schouders bovenuit. De regisseur heeft een relatie met actrice Charlotte Vandermeersch (32), die ook meespeelt in Belgica.

Mozaïek

Dat Van Groeningen een film heeft gemaakt over de woelige beginjaren van de Charlatan, is geen toeval. In 1989 nam zijn vader Jo een ouwepetencafé over aan Sint-Jacobs en gaf het zijn ondertussen legendarisch geworden naam mee. De puberende Felix spendeerde er vele uren, zowel werkend achter de toog als zwetend op de dansvloer. “Het was de plek die in het begin van mij was en plots het hipste oord van de stad werd. Al mijn vrienden begonnen er plots uit te gaan. Dat hele gevoel van ‘groter en meer’ was enorm spannend, net zoals de daaropvolgende evolutie naar een dancing met drugs, portiers en andere muziek. Als ik daar nu op terugkijk, denk ik vaak: was dat wel zo tof?”

Mensen tegenkomen en hen toelaten om je project naar een hoger niveau te tillen, daar moet je constant voor openstaan

Het zaadje van Belgica zat al een tijd in zijn hoofd geplant. “Het idee was al zeker vijf of zes jaar aanwezig, alleen wist ik nooit hoe of wat … Het was een interessante, maar veel te chaotische periode. Pas toen ik met de broertjes Claes aan de praat raakte, die de Charlatan in 2000 overnamen, dacht ik: als ik hun verhaal kan combineren met hoe ik het zelf ervaren heb, dan zit er misschien wel een film in.” Een soort mozaïek dus, die door de verschillende origine van de tegels niet in een specifiek tijdperk kan gekaderd worden. “Dat het over vroeger gaat, is duidelijk. Er zijn geen gsm’s, er wordt gerookt op café, enzovoort. Maar we wilden inderdaad niet specifiëren. Qua gevoel kan de film een tijdspanne van 10 jaar bestrijken, terwijl dat in het verhaal niet meteen naar voor komt. Dat zou te ingewikkeld geweest zijn”

Wit konijn

Van de regisseur tot de setting tot de soundtrack van Soulwax … Belgica ademt Gent. Het tragische verhaal van de twee broers die hun succesverhaal als sneeuw voor de zon zien verdwijnen, kruipt langzaam maar zeker onder je huid. De knalprestatie van Tom Vermeir, die samen met Stef Aerts het broederlijke paar mag incarneren, is daar niet vreemd aan. Als crazy fucker van de twee, ontbindt hij helemaal zijn innerlijke duivels. “Tom is veel beter thuis in het Gentse uitgaansleven dan mij en kent de Charlatan door en door. Met hem erbij had ik echt een companion naast me, iemand die me de richting heeft bepaald. Tom heeft het rock-‘n-rollgehalte van de film heel veel deugd gedaan.”

Nochtans was de rol eerst voor Matthias Schoenaerts weggelegd, maar zijn drukke Hollywoodagenda besliste daar anders over. Met Tom Vermeir, voor het grote publiek vooral bekend als frontman van rockgroep A Brand, toverde Van Groeningen een wit konijn uit zijn hoed. “Tom is een gevestigde waarde in de theaterwereld en ik wist meteen dat ik voor hem zou gaan. Als iemand mij op de planken weet te raken, is filmervaring totaal geen vereiste. Omdat je het samen wel uitzoekt. Regisseren is oplossingen vinden, of je nu met een kind werkt of met een ervaren filmrot.”

Eens het beest los is, dan is het moeilijk nog te temmen. Als de film daarover gaat, dan moet dat maar zeker?

De switch van acteurs heeft de fundamenten van de film grondig door elkaar geschud. “Ik was onlangs nog eens naar de muziek van The Broken Circle Breakdown aan het luisteren. Die is geschreven door Bjorn Eriksson, maar dat was ook niet het oorspronkelijke plan. Toen hij erbij kwam, heb ik gezien hoe hij leefde, hoe hij dat bluegrass-gevoel perfect belichaamde, zonder dat het ridicuul werd. Dat heeft de film echt een push gegeven. Mensen tegenkomen en hen toelaten om je project naar een hoger niveau te tillen, daar moet je constant voor openstaan. En met Tom is dat ook zo gebeurd.”

“Tom Vermeir heeft het rock-'n-rollgehalte van de film heel veel deugd gedaan.” ©Menuet
“Tom Vermeir heeft het rock-‘n-rollgehalte van de film heel veel deugd gedaan.” ©Menuet

Broers

Een film over broedertwisten en toevallig staat Felix’ broer Seppe voor het eerst sinds debuutfilm Steve + Sky als geluidsman op de set. Dat er iets van hun relatie in de film geslopen is, wil hij niet gezegd hebben. Al lieten die andere broertjes, Stephen en David Dewaele van Soulwax, het in De Morgen toch anders uitschijnen. “Tja, Steph en Dave … Hoe zij samenwerken, vind ik echt ongelofelijk. Natuurlijk is het al eens ontploft tussen mij en mijn broer, maar niet zoals in de film. Of dat was toch niet het uitgangspunt daarvoor. Die afstand met het verhaal vind ik net heel fijn. Het draait rond andere personages, maar ik kan er iets persoonlijks aan toevoegen.”

Op set ontplofte het regelmatig, maar dan in positieve zin. Een feestroes die misschien wel noodzakelijk was om het authentieke gevoel van een zinderende dansvloer te creëren. “Het was niet per se ‘nodig’, dat gebeurde gewoon. Het allereerste feestje, normaal gewoon een drink om elkaar te leren kennen, is helemaal ontaard. Ik weet niet meer hoe ik thuisgeraakt ben …” Nostalgie naar een zwart gat bij de ene, een vlaag van studentikoze herkenbaarheid bij de andere: twee schaterlachen golven door de salon van het hotel. Hij probeert zich nog enigszins te herpakken. “Ik bleef natuurlijk altijd gefocust op de film. Er waren gewoon een heleboel mensen op de set die er ongelofelijk veel zin in hadden en dan is het snel gezellig. Het is iets geks dat zich daar ontketent heeft. En eens het beest los is, dan is het moeilijk nog te temmen. Als de film daarover gaat, dan moet dat maar zeker?”

Ik ben al altijd voor mijn eigen ding gegaan, nu zelfs nog meer dan vroeger

Sundance

Niet alleen de opnameperiode was stevig, ook het montageproces was tijdrovend. De geplande release in het najaar van 2015 en zo met een derde film op rij het Film Fest Gent openen, bleek niet haalbaar. “Mensen waren dat ergens al aan het verwachten, dat leidde op den duur zijn eigen leven. Uiteindelijk hebben we in mei beslist dat de film gewoon meer tijd nodig had. Hoe moesten we bijvoorbeeld promomateriaal beginnen maken? We wisten helemaal nog niet wat de film precies was. Het is ook gewoon fijn om voor alles je tijd te kunnen nemen: een mooie poster, een goeie trailer, … Dat hoort allemaal bij de film en ook al is dat niet een taak van elke regisseur, ik ben fier dat ik er van begin tot einde bij betrokken ben geweest.”

En gelijk kreeg hij. Op Sundance, het grootste Amerikaans festival van de onafhankelijke film, won Van Groeningen de prijs voor beste regie. “Als we in Gent hadden geopend, was dat niet mogelijk geweest. Dat kan je een gelukkig toeval noemen, maar geluk dwing je soms af. Het is pas door risico’s te nemen, dat je een film maakt waar je fier op bent. Diezelfde mentaliteit voel ik ook bij de mensen waarmee ik samenwerk, dat we niet ‘gewoon’ een film maken. Dat soort tweerichtingsverkeer vind ik heel belangrijk.”

Gulzigheid

Belgica is ondertussen al Van Groeningens vijfde film. Met een beetje verbeelding zie je dezelfde dunne lijntjes in zijn projecten terugkeren. Persoonlijke verhalen in een microkosmos, waar mensen enerzijds met gulzigheid het leven tot zich nemen en anderzijds aangezogen worden tot een poel van miserie. “Ik ben daar eigenlijk niet zo bewust mee bezig, maar ik zie ook wel gelijkenissen tussen mijn films. In de The Broken Circle Breakdown heb je de utopie van Elise en Didier die volledig kapotgaat door de dood van hun kindje en hun relatie die uiteenvalt. In Belgica zie je ook de neergang van de utopie die de broers zelf uitgeroepen hebben. Dat menselijke, bijna herkenbare element vind ik heel schoon.”

Zoekend naar de juiste woorden, straalt Van Groeningen vaak dezelfde gulzigheid uit die de personages in Belgica zo typeert. Alsof dit de film was die absoluut niet mocht mislopen. “Ik denk dat je geen enkele film wil laten mislopen”, lacht hij. “Neen, ik denk eigenlijk dat er ten tijde van De helaasheid der dingen meer op het spel stond. Toen voelde het echt levensbelangrijk aan, terwijl ik nu misschien meer vertrouwen heb. Gaandeweg heb ik mij gerealiseerd dat deze film  niet voor iedereen zal zijn, maar hij gaat niet beter worden door er commerciële toegevingen aan te doen en hem te polijsten. Ik ben al altijd voor mijn eigen ding gegaan, nu zelfs nog meer dan vroeger. Dat is wat film hoort te zijn.”

"Er waren gewoon een heleboel mensen op de set die er ongelofelijk veel zin in hadden en dan is het snel gezellig. Het is iets geks dat zich daar ontketent heeft. "©Menuet
“Er waren gewoon een heleboel mensen op de set die er ongelofelijk veel zin in hadden en dan is het snel gezellig. Het is iets geks dat zich daar ontketent heeft. “©Menuet

Blockbusters

“Misschien ben ik ook meer op mijn gemak doordat het volgende project al klaarligt. Zo’n beetje het  gevoel van: dit gaat in elk geval niet mijn laatste film zijn”, grijnst hij. En voor dat volgende project, Beautiful Boy, steekt hij de oceaan over. Richting Amerika, waar de lijntjes net iets strakker zijn en de commerciële toegevingen schering en inslag. “Ik heb het gevoel dat ik daar echt hele toffe mensen heb leren kennen. Natuurlijk speelt de druk van de studio mee, maar de relatie tussen de producent en mij daarover is vrij zuiver. Het is ook iemand die gaat voor de beste film. En dat zal meestal ook de meest commerciële blijken in het soort film dat we willen maken met Beautiful Boy. Bij romantische komedies of superheldenfilms gelden er andere regels. Alhoewel, door net buiten de lijntjes te kleuren, kan ook zo’n film net een megasucces worden.”

De grote oversteek wil niet meteen zeggen dat Van Groeningen op een blockbuster zit te wachten. “Totaal niet eigenlijk. Alleen als ze me voor een James Bond zouden vragen, zou ik misschien een uitzondering maken.” En wie zijn 007 dan zou mogen zijn? “Tom Hardy noemen ze nu zeker? Ja die zou dat wel kunnen. En Matthias natuurlijk ook”, zegt hij met een vette knipoog. Bond goes Belgium, dat zou nog eens wat zijn.


Michiel Martin

Belgica: (bijna) uw favoriete oord van verderf

Naamloos-1

TANK_FVG_4_MenuetWanneer Van Groeningen zegt dat Belgica  misschien niet voor iedereen is weggelegd, heeft hij gelijk. Daarvoor toont de film net iets te vergevingsgezind het coke-snuivende, scheefpoepende zootje ongeregeld dat vele mensen de ogen uitsteekt. Wie daar voorbij durft te kijken, komt echter terecht in een heel herkenbaar verhaal over hoogmoed en de diepe valkuil die reikhalzend ligt te wachten. Belgica heeft een half uurtje de tijd nodig om u ziel te beroeren, maar eens het claustrofobische, pompende gevoel van de dansvloer je besluipt, is er geen ontkomen meer aan. De glansrollen zijn weggelegd voor Tom Vermeir en Stef Aerts, die met Koksijdse tongval de twee twistende broeders incarneren. En de soundtrack van Soulwax? Helaas bestaat er geen adjectief dat gevarieerd, meeslepend, obscuur en ronduit geweldig kan samenvatten. De broertjes Dewaele weten als geen ander een authentieke feestroes te crëeren, die wekenlang in de kleren kruipt. Jammer dus van die paar kleine minpuntjes. Charlotte Vandermeersch valt een beetje uit de toon naast de duivelse prestatie van Vermeir en het einde had een diepere indruk kunnen nalaten. “Welkom in uw favoriete oord van verderf”, schalt het in de film meermaals doorheen café Belgica. Aan die slagzin kan de film net niet tippen.

Belgica – Trailer from Kurt Augustyns on Vimeo.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *