Reportage: In het spoor van het Vlaams Nationaal Jeugdverbond

Het is zondag, 12.30 uur en de lentezon geeft verdacht veel warmte voor de tijd van het jaar. Op het binnenplein van basisschool het Scheppersinstituut in Borgerhout hebben leden van het Vlaams Nationaal Jeugdverbond (VNJ) vanuit heel Vlaanderen verzamelen geblazen om zich klaar te maken voor dé hoogmis der Vlaamsgezinden: het Vlaams Nationaal Zangfeest.

Straks zullen ze stoetsgewijs richting de Lotto Arena trekken, die op een boogscheut van het schooltje ligt. Voor de tachtigste keer komt al wie het zuidelijk gedeelte van ons land liever kwijt dan rijk is samen om liederen te zingen.

“Geef acht. Ter plaatse rust!” De VNJ’ers gaan op het binnenplein van het schooltje per leeftijd staan. Het is muisstil. Hun ouders staan aan de kant tegen de vensterbanken en vereeuwigen trots het hele gebeuren. Alle leden zijn volledig uitgedost in VNJ-uniform: een grijs hemd vol Vlaamse schildjes met oranje das, boven een zwarte broek of rok en zwarte bottines. Meisjes en jongens staan apart, met in het midden de muziekkapel.

In het VNJ leren ze nog iets over de geschiedenis van hun eigen volk. Dat gebeurt op school bijna niet meer
“In het VNJ leren ze nog iets over de geschiedenis van hun eigen volk. Dat gebeurt op school bijna niet meer” © Florus Tack


Ze luisteren aandachtig naar de verantwoordelijke leidster die hen klaarstoomt voor het Zangfeest dat over een uurtje van start zal gaan. Een van de belangrijkste activiteiten van het jaar voor de gemiddelde VNJ’er. “Voor de meeste VNJ’ers is het zomerkamp de climax van het jaar. Maar op het vlak van samen liederen zingen en samenhorigheid is het Zangfeest wel een heel groot evenement voor ons. We hebben er een sterke band mee.”, vertelt Iwein (23), de takverantwoordelijke van de jongkerels. “Ik zing zelf heel graag Vlaamse liederen. Het is een essentieel onderdeel van onze Vlaamse cultuur.”


Die Vlaamse cultuur is uiteraard heel sterk aanwezig in het VNJ. Het Vlaams Nationaal Jeugdverbond bestaat al sinds 1961 en houdt net zoals andere jeugdbewegingen wekelijkse activiteiten. “Het is een jeugdbeweging als een ander”, vertelt Robin (22), een van de leidsters van het Brugse VNJ. “Alleen bouwen we de activiteiten altijd op rond de Vlaamse geschiedenis. Zo willen we kinderen bewustmaken van hun Vlaamse identiteit.”

Vlaamse geschiedenis

En daar hoort het Zangfeest bij. Al in november starten bij het VNJ de voorbereidingen. Maandelijks komt de muziekkapel samen om liederen te componeren en te oefenen.

Voor Mieke (38), die samen met haar man op het schoolpleintje staat, is het Zangfeest een belangrijk onderdeel van de Vlaamse geschiedenis. Ze kwamen net hun twee kinderen afzetten bij het VNJ. Die geschiedenis is ook een belangrijke reden waarom het koppel hun kinderen naar het VNJ stuurt. “In het VNJ leren ze nog iets van de geschiedenis van hun eigen volk. Dat gebeurt op school bijna niet meer. Omdat ik zelf in het VNJ gezeten heb, wilde ik absoluut dat ook mijn kinderen die geschiedenis en die liederen zouden meekrijgen.”

Maar het ledenaantal van het VNJ is tanend. Door een verminderde interesse voor Vlaamse onafhankelijkheid? “Niet per se”, zegt Iwein. “We weten zelf niet echt hoe het komt. Ouders lijken hun kinderen minder snel naar het VNJ te sturen. De meeste leden komen hier terecht via hun Vlaamsgezinde opvoeding. Zo’n tien procent komt bij ons uit interesse. Daarom zetten we ook hard in op ledenwerving. Zo gaan we op 11 juli van deur tot deur om leden te ronselen.”

We bouwen activiteiten op rond de Vlaamse geschiedenis. Zo willen we jongeren bewustmaken van hun Vlaamse identiteit

Dan is het eindelijk zover. In stoet trekken de VNJ’ers naar de Lotto Arena. De vlaggendragers voorop, dan de muziekkapel en de leden. Ze oefenen onderweg al enkele Vlaamse liederen in. Aan hun trompetten hangen Vlaamse vlaggetjes: álles ademt Vlaanderen vandaag. Tussen de grijze hemden lopen enthousiaste ouders om alles op de gevoelige plaat vast te leggen. De stoet trekt als een sliert over de Schijnpoortweg.

Vandaag moet het verkeer er even wijken voor de enthousiaste flaminganten. Aan de ingang van de Lotto Arena is het al geel en zwart wat de klok slaat. Honderden Vlaamsgezinden staan te wachten tot ze binnen mogen. De gemiddelde leeftijd is op z’n zachtst gezegd hoog. Vlaamsgezinde studentenverenigingen zoals de NSV! en het KVHV, enkele KSA’s en het VNJ bieden het jeugdig tegengewicht.<

Tussen het volk proberen enkelen nog inderhaast tickets aan de man te brengen. Zo is er Jan (86) die jaarlijks meer dan twintig tickets op voorhand koopt. Toch lijkt hij weinig hoopvol voor de toekomst van het Zangfeest. “Ik heb al meer dan zestig zangfeesten meegemaakt. In Brussel, Turnhout, Gent, enzovoort. Nu is er steeds minder volk. Een paar jaar geleden was het nog in het Sportpaleis. Maar, ja. De interesse bij de jeugd neemt af. En mijn generatie sterft uit, hé.”

Verjongingskuur

Het Zangfeest is nochtans aan een verjongingskuur bezig, en dat merk je als de deuren van de Lotto Arena opengaan. In het midden is een grote open ruimte waar de muziekkapel van het VNJ en de KSA van Geraardsbergen het voorprogramma van het vier uur durende evenement voor hun rekening nemen. Daar treedt ook de dansgroep ‘Are U Famous’ op. En ook Laura Omloop die even later tussen de blazers en het koor liedjes zingt, moet jongeren naar het Zangfeest lokken. Maar veel animo daarvoor is er bij het publiek niet echt.

Voor de tachtigste keer komt al wie het zuidelijk gedeelte van ons land liever kwijt dan rijk is samen om liederen te zingen
Voor de tachtigste keer komt al wie het zuidelijk gedeelte van ons land liever kwijt dan rijk is samen om liederen te zingen. © Florus Tack

 

Bij de echte klassiekers, zoals Were Di, Blauwvoet en uiteraard de Vlaamse Leeuw, zingt het publiek uit volle borst mee, onder wie ook enkele N-VA- en Vlaams Belang-kopstukken. Maar kleppers als Bart De Wever en Filip Dewinter zijn niet op het appel. En zo waren er nog meer zitjes niet gevuld. Toch is voorzitter van het Algemeen Nederlands Zangverbond Erik Stoffelen hoopvol voor de toekomst. “We dienen een zangfeest te maken voor alle generaties. Jongeren kunnen hier prachtige liederen ontdekken, ouderen kunnen nieuwe vormen van Vlaams bewegen ontdekken”, zegt Stoffelen in zijn speech. “Dit zangfeest ademt geschiedenis uit, maar mag geen geschiedenis worden. Daarvoor is het té uniek, té mooi, té belangrijk.”

Dit zangfeest ademt geschiedenis uit, maar mag geen geschiedenis worden

Wanneer de laatste pagina’s van het zangboek bereikt worden en het alcoholpercentage in het bloed van sommigen stijgt, raken de Vlaams-nationalistische gemoederen wat verhit. “België barst”, scanderen sommigen, waarna een groot deel van het publiek meeroept. Maar lang niet iedereen is zo vol vuur daarover. “Dat zijn maar enkelingen, fluistert een oude dame. “Ik heb niets tegen het koningshuis, ik wil gewoon liedjes zingen en Vlaams zijn.”

– Florus Tack

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *