Transgenders op de werkvloer

Strijden op de top van de ijsberg

Is 2015 het taboedoorbrekende jaar voor transgenders? Met de Vanity Fair-cover van Caitlyn Jenner, de eerste transgender in het Witte Huis en de filmindustrie die het thema helemaal in de armen sluit, zou je denken van wel. De cijfers in België vertellen helaas niet hetzelfde verhaal. Vooral op de werkvloer blijkt de situatie problematisch.

Transgenders krijgen nog vaak te maken met discriminatie en vooral op de werkvloer wringt het schoentje. Vanuit het Vlaamse gelijkekansenbeleid is de laatste jaren veel onderzoek gevoerd naar transgenders en de cijfers die naar voren komen, schetsen geen mooi beeld.  Bijna de helft van de transgenders die zich niet outen, geeft aan dat het werk de grootste belemmering vormt. Ze zijn bang dat een bekendmaking pestgedrag in de hand zal werken, promoties in de weg kan staan en zelfs tot een ontslag zou kunnen leiden.

Transgenders voor dummies

Als je over transgenders praat, weet dan dat je niet enkel spreekt over mensen die zich laten ombouwen. Dat zijn namelijk transseksuelen. De term transgender is overkoepelend en wil zeggen dat de genderidentiteit van een persoon slechts gedeeltelijk of helemaal niet overeenstemt met het biologische geslacht. Dit kan leiden tot een gevoel van onvrede met het eigen lichaam, maar heeft niet noodzakelijk een geslachtsoperatie tot gevolg. Het kan zich bijvoorbeeld ook tijdelijk uiten in de vorm van travestie, zich kleden volgens het andere geslacht.

Solliciteren

Joz Motmans, oprichter van het Transgender Infopunt, voerde een aantal van die onderzoeken uit en bevestigt dat de angsten niet onterecht zijn: “Er ontstaan vaak discussies op de werkvloer. Zo is het toiletgebruik van transgenders een heikel punt en ook de manier waarop ze zich presenteren kan voor ongemak zorgen. De meeste problemen doen zich voor bij transseksuelen die een transitie ondergaan. Het fysieke aspect speelt uiteraard een rol en op zo’n moment zweeft het uiterlijk tussen beide geslachten in. Dat geldt trouwens niet alleen op de werkvloer. Mensen hebben nu eenmaal graag duidelijkheid.”

“Tijdens de transitie naar het andere geslacht zijn de problemen het grootst. Mensen hebben nu eenmaal graag duidelijkheid” – Joz Motmans (onderzoeker en oprichter Transgender Infopunt)

De meest recente werkloosheidscijfers van transgenders dateren van 2013 en liggen onrustwekkend hoog. Liefst 17% zat toen zonder werk, dubbel zoveel als het Belgische gemiddelde van 8,4%. “Die problematiek speelt zich af op twee vlakken”, zegt Motmans. “Enerzijds verliezen transgenders soms hun werk als ze zich outen of krijgen ze problemen waardoor ze zelf gaan afhaken. Anderzijds vormt het sollicitatieproces een groot obstakel. Ik heb al verhalen gehoord van mensen die goede proeven afleggen en zelfs de beste testresultaten behalen, maar weerhouden worden wanneer tijdens een mondeling gesprek het transgenderluik aan bod komt. Werkgevers denken soms dat daar problemen van zullen komen. Klanten die slecht reageren bijvoorbeeld.”

De ijsberg

Het is moeilijk om het exacte aantal transgenders in België weer te geven. Aan de ene kant heb je een beperkte groep die een medische of juridische geslachtsverandering heeft doorgemaakt en dus meetbaar is. In België zijn dat er ruim duizend. Aan de andere kant heb je een veel grotere groep die geen nood heeft aan zo’n procedure, het niet aandurft of nog niet uit de kast is gekomen. Recent onderzoek wijst uit dat 0.7 procent van de mannen en 0.6 procent van de vrouwen psychisch meer voeling hebben met het andere geslacht. Toegepast op België kom je dan uit op zo’n dertigduizend mensen. De zichtbare groep is dus slechts het topje van de spreekwoordelijke ijsberg.

Zelfbeeld

Een sleutelrol binnen het verhaal is weggelegd voor Cavaria, de belangengroep voor holebi’s en transgenders. Woordvoerder Jeroen Borghs wil de problematiek op de werkvloer nuanceren: “Zeker bij een geslachtsoperatie mag je de psychologische weerslag voor die persoon niet onderschatten. Vaak zakt het zelfbeeld en worden mensen kwetsbaarder. Dat helpt natuurlijk niet als je gaat solliciteren. Ook de depressie- en zelfdodingscijfers liggen bij transgenders hoger dan gemiddeld. Dat gaat meestal niet samen met presteren op het werk en dat kan leiden tot een ontslag.”

Met de oprichting van vzw Click zet Cavaria vooral in op workshops en trainingen binnen de verschillende arbeidssectoren. “Veel hangt natuurlijk af van de welwillendheid van de werkgevers. Die is er zeker, maar er is ook onwetendheid. Vaak hebben de goede bedoelingen van de werkgevers een averechts effect. Wij proberen dus vooral om praktische tips mee te geven over hoe je zo’n situatie het best aanpakt.  Het uiteindelijke doel is natuurlijk dat je niet alleen het management, maar ook de collega’s meekrijgt in dat verhaal”, vertelt Borghs.

“Er is welwillendheid, maar ook onwetendheid. Goede bedoelingen hebben vaak een averechts effect” – Jeroen Borghs (woordvoerder Cavaria)

Gestaag

In Vlaanderen probeert de regering haar steentje bij te dragen met een progressief gelijkekansenbeleid. Voormalig minister van Gelijke Kansen Pascal Smet (sp.a) zorgde er voor dat transgenders met een naamsverandering hun diploma kunnen aanpassen en stelde samen met minister van Werk Philippe Muyters in 2013 de infobrochure ‘Transgenders op het werk’ op. Huidig minister van Gelijke Kansen, Liesbeth Homans, wil dan weer werk maken van genderneutrale toiletten binnen de Vlaamse overheidsgebouwen.

Brengen al die initiatieven dan geen positieve evolutie met zich mee? Zeker wel. Het aantal transgenders die zich jaarlijks out, stijgt jaar na jaar en de media-aandacht helpt om meer begrip op te wekken. Aan de andere kant komen altijd dezelfde woorden naar voor als het over die positieve ontwikkelingen gaat. Langzaam. Gestaag. Een werk van lange adem. Voor diegenen die de oversteek naar de top van de ijsberg wagen, is het einde van de strijd dus nog lang niet in zicht.

 

Michiel Martin

Een beetje op je honger blijven zitten? Geen nood. Binnenkort verschijnt op onze blog een tweede stuk rond transgenders. Met dit artikel willen we jullie vooral informeren, de volgende keer gaan we iets persoonlijker. Zit je nog met algemene vragen over dit thema? Het Transgender Infopunt van de Vlaamse overheid is de ideale start. 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *